EHBO BIJ DIEREN

Introductie

Het gezegde luidt: een ongeluk zit in een klein hoekje. Dit geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor dieren.

Een ongeluk met uw huisdier is zomaar gebeurd en kan uiteenlopen van een klein schrammetje tot een aanrijding met meerdere botbreuken of zelfs nog erger.

Als uw dier iets ernstigs overkomt belt u natuurlijk direct uw dierenarts en gaat daar met spoed naar toe.

In een aantal gevallen kunt u thuis en/of onderweg nog eerste hulp verlenen en daardoor de kansen op volledige genezing van uw huisdier vergroten.

Hieronder volgen een aantal tips over eenvoudige mogelijkheden van eerste hulp bij ongelukken met uw huisdier.

Echter in alle gevallen geldt als hoofdregel: Denk allereerst aan uw eigen veiligheid, raak niet in paniek en raadpleeg zo snel mogelijk een dierenarts!

Aan bod komen:

• Bloedingen
• Botbreuken
• Brandwonden
• Oogverwonding (oog uit de kas)
• Benauwdheid
• Bewusteloosheid
• Toevallen
• Onderkoeling
• Oververhitting
• Shock
• Bijtende stoffen
• Vergiftiging

Bloedingen

Bloedingen kunnen in verschillende gradaties en op verschillende plekken voorkomen.

Het belangrijkste is dat u probeert de bloeding te stelpen. Het liefst met een verbandje, maar anders met zo schoon mogelijke doeken of kleding. Druk die zo stevig  mogelijk op de wond en blijf dit doen tot u bij de dierenarts bent of tot het moment dat iemand een stevig drukverband kan aanbrengen.

Bij slagaderlijke bloedingen (dat is als het bloed eruit spuit of stevig stroomt)  aan poten of staart is het van levensbelang de poot of staart tussen bloeding en romp heel strak af te binden met riem, ceintuur of touwtje, zodat het spuiten dan wel stromen ophoudt!

Bent u na het afbinden niet binnen 15 minuten bij uw dierenarts, maak dan om de 15 minuten het touwtje/bandje weer even wat losser, zodat de poot of staart weer heel even met bloed kan doorstromen. Trek vervolgens  na een paar seconden bloeden het touwtje/bandje weer strak.

Botbreuken

Er zijn twee soorten botbreuken: gesloten en open (dan steekt het bot eruit).

Bij beide  soorten breuken is het wenselijk dat ze voordat u uw huisdier vervoert zo goed als mogelijk worden gespalkt. Een open bot breuk verdient daarnaast wat extra zorg, want een open botbreuk moet in verband met infectiegevaar worden afgedekt liefst met een steriel gaasje maar een schone theedoek of een schoon kledingstuk kan ook al helpen. U zet dat met wat leukoplast op andersoortige tape vast.

Bij breuken is het zoals reeds eerder gezegd wenselijk dat, als u dat kunt en/of durft, er een noodspalk wordt aangebracht. Hierbij zijn de volgende principes van toepassing:

-          Gebruik een stok die bij de poot past (bijv. hond: pollepel, kanarie: lucifer).

-          De spalk moet de twee gewrichten, waartussen de breuk zit, overbruggen.

-          Zet de spalk aan boven en onderkant met leukoplast of andere tape vast.

-          Wikkel tenslotte poot en spalk in een verbandje, theedoek, kledingstuk o.i.d.

Brandwonden

Brandwonden kunnen ontstaan door vuur/vlammen/elektra. De meeste brandwonden in huis ontstaan echter door hete vloeistoffen (thee/koffie/kaarsvet etc.). Bij onze huisdieren zijn ze niet altijd goed te zien, omdat de bij kleinere brandwondjes de haren niet direct uitvallen.

Bij brandwonden is directe koeling het belangrijkste:

-          Houd de brandwond of de verbrande plek minstens 10 minuten onder zacht stromend lauw (niet koud) water.

-          Bij tegenwerking van het dier kunt u ook door het uitknijpen van (schone!) spons of  washandje de wond laten afkoelen. Hiermee kunt u ook doorgaan, terwijl u naar de dierenarts gaat.

-          Smeer niets op de wond en dek de wond niet af!

-          Ga pas nadat u zo'n 15 minuten hebt gekoeld naar uw dierenarts. Doorgaan met bedruppelen tijdens het vervoer vermindert de pijn voor het dier.

Oogverwondingen en oog uit de kas

Het oog is een zeer kwetsbaar orgaan en kan gemakkelijk beschadigen. Oogverwondingen zijn zeer pijnlijk dus past U op voor bijten of uithalen van het dier.

Raak bij enkel een beschadiging van het oog, het oog niet aan en ga er altijd mee naar de dierenarts. Voorkom dat het dier in de tussentijd met zijn poten aan het oog kan komen en spoel, als er bij het ontstaan van de wond vuil of stof in het oog is  gekomen, het oog uit met overvloedig lauw water.

Bij een ongeluk, harde klap, of verkeerd aan nekvel oppakken (Pekinees/Franse Bulldog/Shih Tzu) kan een oog uit de oogkas schieten. Raak dan niet in paniek, maar ga zo snel mogelijk naar een dierenarts.

Bedruppel de oogbol voor u vertrekt eerst met slaolie of een ander soort plantaardige olie. Mocht dit niet mogelijk zijn bedruppel het oog onderweg dan regelmatig met water (door een washand of nat doekje boven het oog uit te knijpen). Raak het oog hierbij niet aan.

Als u snel genoeg bent, kan het oog misschien nog gered worden.

Benauwdheid

Ernstige benauwdheid kan voorkomen bij bijv. hart- en longklachten, astma en allergieën. Het kan ook komen doordat bij het spelen een speeltje, balletje, stokje in de keel is vast komen te zitten.

Controleer bij benauwdheid dus eerst goed de bek van het dier. Mocht er iets in de keel zitten probeer dit dan te verwijderen. Zo kan u mogelijk voorkomen dat het dier stikt voordat u bij de dierenarts aankomt.

Zit er niets in de keel te zien, ga dan direct naar uw dierenarts en zorg ervoor dat het dier tijdens het vervoer kan staan of zitten. Dwing het dier niet om te gaan liggen! Het dier voelt zelf het beste aan op welke wijze hij/zij de meeste lucht krijgt. Zorg er tevens voor dat het dier tijdens het transport koel wordt vervoerd.

Bewusteloosheid

Is of raakt een dier bewusteloos dan is er iets ergs aan de hand en moet u zo snel mogelijk naar een dierenarts. Het is wel van belang dat u tijdens het transport een aantal dingen goed in de gaten houdt:

-          Leg tijdens het vervoer het dier op zijn zij met zijn kop iets lager.

-          Zorg met deken/handdoek dat het dier niet afkoelt.

-          Haal bij grotere dieren (honden) de tong uit de bek en laat hem buiten de bek hangen.

Toevallen

Bij een toeval, door epilepsie, vergiftiging of hersenletsel, verliest het dier het bewustzijn en raakt de controle over zijn spieren kwijt, die onwillekeurig gaan samentrekken. Het dier kan ontlasting en urine laten lopen en speekselt soms heel erg.

Een aanval duurt meestal maar enkele minuten, maar als een aanval niet stopt, of de aanvallen volgen snel achter elkaar dan moet u snel naar de dierenarts.
Probeer tijdens de toeval niet het dier vast te houden of te beheersen. Zorg ervoor dat het zich niet onnodig kan bezeren en  geef het dier tijdens de toeval geen water, eten of medicijnen!
Als het dier weer bijkomt is het vaak in de war. Zorg daarom voor een rustig mogelijke omgeving en ga rustig en geruststellend met het dier om. Neem pas nadat het dier weer tot rust is gekomen contact op met uw dierenarts.

Onderkoeling

Onderkoeling kan optreden bij koude wind (jonge dieren), vallen in koud water, ongelukken (shock) en grote verbrandingen. Het dier rilt, is suf en voelt koud aan.

Als uw huisdier onderkoeld is geraakt, breng het dier dan zo snel mogelijk naar een warme ruimte. Verwarm het dier met kruiken en dekens en wrijf het dier over de romp met een handdoek, zodat de bloedsomloop weer gestimuleerd wordt.

Mocht het dier snel lijken te herstellen, neem dan de temperatuur op: 38 - 39°C is de normale lichaamstemperatuur voor honden en katten.  Bij een lichaamstemperatuur van 37°C  of hoger hoeft u niet direct naar een dierenarts.

Herstelt het dier echter niet snel genoeg (binnen een half uur) en/of wordt het niet warmer, dan dient u wel contact te zoeken met een  dierenarts!!

Oververhitting

Oververhitting is zeer gevaarlijk voor een dier. Het treedt vooral in de zomer en een van de meest voorkomende oorzaak is het te lang hebben opgesloten  gezeten in een te kleine warme ruimte (auto/serre/zolder/stookruimte).

Sommige hondenrassen (met name de Engelse Bulldog), jonge en oude dieren zijn extra gevoelig voor oververhitting.

Van oververhitting is sprake wanneer de lichaamstemperatuur van het dier te hoog (boven de 41°C) is geworden.  De symptomen die optreden zijn: hijgen, benauwd zijn, overmatig kwijlen, warm aanvoelen.

Indien er sprake is van oververhitting dan moet u onmiddellijk met (niet te) koud water en natte doeken het dier proberen te koelen en direct met het betreffende dier naar de  dierenarts gaan! Onderweg met natte doeken blijven koelen.

Shock

Een shock kan optreden bij ernstig bloedverlies, plotselinge schrik of pijn, allergie, vergiftiging, uitdroging, hersenletsel, ernstige brandwonden, bloedinfectie en tumoren.
De verschijnselen die dan kunnen optreden zijn: snelle ademhaling, koude pootjes maar klamme warme romp, bleek tandvlees, wijde pupillen, bewustzijnsverlies en angst.

Handel bij eventueel optredende shock verschijnselen rustig en probeer het dier te kalmeren. Stelp eventuele aanwezige bloedingen en ga zo snel mogelijk naar een dierenarts.
Houd onderweg het dier warm met een deken en evt. een kruik en geeft het dier als het dat wil kleine beetjes water. Is het dier reeds buiten bewustzijn, leg de kop dan iets lager dan het lichaam.

Bijtende stoffen

Wanneer uw dier geraakt wordt door een agressieve chemische stof (bleekmiddel/ammonia/verf/peut/aceton etc.) moet in de eerste plaats ook op uzelf letten!.

Trek daarom bij het vastpakken van het dier altijd handschoenen aan of sla een doek om uw handen.
Spoel als de bijtende stof aan de buitenkant zit de getroffen plek met overvloedig lauw water schoon. Bedenk daarbij dat hoe groter de plek, des te langer u moet spoelen. Pas er  evenwel voor op dat het dier niet onderkoeld raakt door het spoelen.

Pas er verder voor op dat het dier de stof niet op kan likken, mocht dat echter al wel gebeurd zijn dan kan er sprake zijn van een vergiftiging (zie verder).

Onthoud of kom erachter door welke stof Uw dier is geraakt (die informatie heeft uw dierenarts nodig voor de eventuele behandeling). Zijn de verwondingen echt ernstig, ga dan na het spoelen meteen naar uw dierenarts.

Vergiftiging

Als een dier vergiftigd is, kan dat blijken uit braken, diarree, spierkrampen, bewustzijnsverlies, speekselen of ademhalingsproblemen.

Verwijder als uw dier giftige stoffen heeft opgegeten eventuele resten van die stof uit de bek door de bek te spoelen. Houdt daarbij wel de kop van het dier naar beneden, zodat het dier geen vervuild water binnen krijgt.

Het is van groot belang te weten om welke giftige stof het gaat. Bij de ene stof moet je het dier laten braken (wat U bij een dier met een theelepeltje zout achter op de tong doet), maar bij de ander juist niet!

Voor mens en dier geldt  over het algemeen hetzelfde waardoor u bij problemen de bekende gifwijzer, die u bij de apotheek kunt kopen, altijd ook kunt raadplegen.

Bewaar altijd resten van de verpakking, of plant, verdacht materiaal of braaksel en neem die mee naar de dierenarts.

Tot slot

In het afgelopen artikel heb ik geprobeerd u een aantal handvatten aan te reiken in geval uw huisdier betrokken raakt bij een “ongeluk” Belangrijkste is evenwel dat u in dergelijke situaties rustig blijft en geen dingen doet waar u niet zeker van bent dat ze de gezondheid van uw huisdier ten goede komen. Neem in die gevallen altijd eerst contact op met ons. Wij kunnen u altijd voorzien van aanvullend advies.

Tenslotte hoop ik dat u al deze tips nooit nodig heeft.